Ngày âm lịch là ngày đếm theo chu kỳ tuần trăng, khác với ngày dương lịch đếm theo chu kỳ Trái Đất quanh Mặt Trời. Hiểu cấu tạo của tháng âm sẽ giải thích được gần hết những điều tưởng như vô lý: vì sao không có ngày 31, vì sao có năm không có 30 Tết, vì sao Tết năm sớm năm muộn.
Một tháng âm lịch dài bao nhiêu?
Tháng âm bắt đầu từ ngày không trăng và kết thúc trước ngày không trăng kế tiếp. Chu kỳ này dài khoảng 29,53 ngày — không tròn số, nên tháng âm phải làm tròn thành 29 hoặc 30 ngày:
- Tháng thiếu — 29 ngày.
- Tháng đủ — 30 ngày.
Hai loại tháng này xen kẽ nhau khá đều, số lượng xấp xỉ ngang nhau qua nhiều năm. Đó là lý do lịch âm không bao giờ có ngày 31.
Mùng 1 và ngày rằm ứng với pha trăng nào?
| Ngày âm | Pha trăng | Cách gọi |
|---|---|---|
| Ngày 1 | Không trăng | Mùng 1, ngày sóc |
| Ngày 15 | Trăng tròn | Ngày rằm |
| Ngày 29 hoặc 30 | Trăng gần tắt | Ngày cuối tháng |
Vì mùng 1 luôn là ngày không trăng nên nhìn trăng có thể ước lượng ngược ra ngày âm: trăng tròn vành vạnh thì đang khoảng rằm, trời tối không trăng thì đang đầu hoặc cuối tháng.
Cần lưu ý ngày rằm là quy ước đặt ở ngày 15. Thời điểm trăng tròn thật có khi rơi vào ngày 16, vì chu kỳ trăng không chia chẵn cho số ngày.
Vì sao gọi là “mùng”?
Từ mùng dùng cho mười ngày đầu tháng âm: mùng 1 đến mùng 10. Từ ngày 11 trở đi gọi thẳng số. Riêng ngày 15 có tên riêng là ngày rằm.
Có năm không có 30 Tết
Nhiều người mặc định năm nào cũng có ngày 30 tháng Chạp, nhưng tháng Chạp cũng là một tháng âm bình thường nên có thể chỉ có 29 ngày. Khi đó giao thừa rơi vào tối 29 tháng Chạp, không có ngày 30.
Chuyện này không hiếm chút nào. Trong 26 năm từ 2015 đến 2040, có 12 năm không có ngày 30 tháng Chạp — gần một nửa. Đáng chú ý là giai đoạn từ năm âm 2024 đến 2029 không năm nào có 30 Tết.
Tháng nhuận âm lịch
Mười hai tháng âm cộng lại chỉ được 354–355 ngày, thiếu khoảng 11 ngày so với năm dương. Để lịch không trôi khỏi mùa, cứ vài năm lại chèn thêm một tháng.
Quy luật: trong mỗi 19 năm có đúng 7 năm chứa tháng nhuận. Năm nhuận dài 383–385 ngày.
Tháng nhuận mang cùng số với tháng liền trước. Nếu nhuận sau tháng 4 thì năm đó có tháng 4 và tháng 4 nhuận, đi liền nhau. Đây là chỗ dễ nhầm khi tra ngày giỗ: cùng một ngày tháng âm nhưng hai đáp án cách nhau khoảng một tháng.
Hệ quả: Tết không cố định trên lịch dương
Vì năm âm lúc ngắn lúc dài, ngày Tết dao động khá rộng. Trong khoảng 1990–2040, Tết sớm nhất rơi vào 22/01 và muộn nhất là 19/02 — chênh nhau gần một tháng.
Âm lịch Việt Nam thực ra là âm dương lịch
Gọi quen là “lịch âm” nhưng đúng ra phải gọi là âm dương lịch: phần tháng đi theo Mặt Trăng, phần năm được kéo về đúng mùa bằng tháng nhuận, và hệ thống 24 tiết khí gắn với vị trí Mặt Trời.
Chính vì có phần dương trong đó nên tiết khí rơi vào ngày dương lịch khá cố định hằng năm, còn ngày âm thì không. Nhà nông xưa canh mùa vụ theo tiết khí chứ không theo ngày âm là vì vậy.
Xem ngày âm của một ngày cụ thể
Bảng lịch dưới đây hiển thị ngày âm kèm Can Chi và tiết khí, chuyển ngày tùy ý:
Lịch vạn niên
Xem lịch âm dương, ngày tốt xấu và thông tin chi tiết theo ngày
Hôm nay Thứ Ba, ngày 18/08/2026 dương lịch, nhằm ngày 6 tháng 7 năm Bính Ngọ âm lịch.
Ngày Giáp Tý, tiết khí Lập Thu. Theo quan niệm dân gian, đây là ngày hoàng đạo.
Dương lịch
----, --
Tháng -- năm --Âm lịch
----
Uống nước nhớ nguồn.
Ngày lễ sắp tới
Thông tin âm lịch
- Ngày
- --
- Tháng
- --
- Năm
- --
- Tiết khí
- --
- Hoàng đạo / Hắc đạo
- --
- Giờ Hoàng đạo
- --
- Tuổi xung ngày
- --
- Hướng Hỷ Thần
- --
- Hướng Tài Thần
- --
Việc nên làm
Việc nên tránh
Đánh giá ngày
Xem độ hợp ngày theo tuổi của bạn
Giờ hoàng đạo chi tiết
Đổi Giờ Việt Nam
So giờ Việt Nam với nơi bạn đang sống. Khác với ô chọn múi giờ ở trên — ô đó đổi múi giờ của cuốn lịch, khối này chỉ đối chiếu giờ hai nơi.
Đã tự nhận theo cài đặt trên máy bạn. Không đúng thì chọn lại, hai đồng hồ bên dưới đổi theo ngay.
—
Múi giờ lấy từ cài đặt trên thiết bị của bạn, không dò theo địa chỉ mạng.
Ghi chú Lịch vạn niên được tính toán theo lịch âm dương truyền thống. Thông tin chỉ mang tính chất tham khảo.
Tính năng khác
Câu hỏi thường gặp
Ngày rằm là ngày bao nhiêu?
Ngày 15 âm lịch, tháng nào cũng có. Rằm được nhắc nhiều nhất là rằm tháng Giêng, rằm tháng Bảy và rằm tháng Tám.
Vì sao lịch âm không có ngày 31?
Vì tháng âm bám theo chu kỳ trăng dài khoảng 29,53 ngày, làm tròn thành 29 hoặc 30 ngày. Không có chỗ cho ngày thứ 31.
Bao lâu thì có một tháng nhuận?
Trung bình khoảng hai đến ba năm một lần, tính chính xác là 7 lần trong mỗi 19 năm.
Năm nhuận âm lịch có phải năm nhuận dương lịch không?
Không liên quan. Năm nhuận dương lịch thêm một ngày vào tháng 2, còn năm nhuận âm lịch thêm hẳn một tháng. Hai hệ thống độc lập nhau.
Sinh vào tháng nhuận thì tính sinh nhật âm thế nào?
Phần lớn gia đình lấy tháng chính làm mốc cho những năm không có tháng nhuận đó, vì tháng nhuận chỉ xuất hiện lại sau nhiều năm. Đây là chuyện tập quán từng nhà, không có quy định chung.
Chỉ cần biết hôm nay là ngày mấy âm, xem tại ngày âm hôm nay.
Cần tra ngày âm của một ngày bất kỳ, dùng công cụ đổi ngày dương sang ngày âm.
Xem đầy đủ thông tin từng ngày tại lịch vạn niên.
Cấu tạo tháng âm, tháng nhuận và tiết khí là kết quả tính toán thiên văn, không phải quan niệm dân gian.
